Uçağın Tekerlekleri Neden Asla Patlamaz?


Eğer saatte 274 km hızla bir karpuzu düşürürseniz, karpuz paramparça olur. Eğer bu karpuzun üzerine 500.000 kilogramlık bir ağırlık yüklerseniz karpuz yine paramparça olacaktır. Ancak uçak lastikleri her gün bu etkiyi olaysız ve kazasız bir şekilde yönetiyorlar. Peki ama nasıl? Uçakla bir daha seyahat ederken iniş sırasında asfalt ile aranızda 115 santimetrelik bir kauçuk olduğunu fazla düşünmemenizi tavsiye ediyoruz. Çünkü bu küçük ayrıntı seyahatinizi bir kabusa çevirebilir. Ama endişelenmenize gerek yok çünkü uçak lastikleri düşündüğümüzden de sağlamlar. Peki uçaklar inanılmaz ağırlıklar taşımasına rağmen iniş sırasında lastikleri neden patlamıyor? Gelin bu soru ve daha fazlası için yazımıza devam edelim.

Eğer daha önce işlek bir otoyoldan geçtiyseniz, muhtemelen yol kenarında onlarca kullanılamaz haldeki araç lastiklerini görmüşsünüzdür. Mesela devasa kamyon lastiklerinin aslında patlamaması gerekir, ama onlar da patlar. Peki uçak lastiklerinde durum nedir? Kamyon ile uçak lastikleri arasındaki farklar nelerdir?
Her şeyden önce, kamyonlar rotasının bir parçası olarak gökten düşmüyorlar. Bu yüzden kamyon lastiklerin aynı yüksek hızlara ve ağırlıklara dayanacak şekilde yapılması gerekmez. Öte yandan uçak lastiklerinin güçlendirilmesi gerekir. Uçakların güvenli ve konforlu bir şekilde iniş ve kalkış yapabilmeleri için iniş takımlarının önemi oldukça büyüktür.
Tonlarca ağırlıktaki uçakların iniş ve kalkışlarını yapan lastiklerinin patlayıp, patlamayacağı sorusu birçok kişinin aklına geliyor. Bir uçak iniş yaparken neredeyse hiçbir zaman lastiğinin patlamasına rastlanılmaz. Çünkü uçak lastikleri inanılmaz ağırlıkları taşıyabilecek ve patlamayacak bir şekilde tasarlanmıştır.
Uçak lastikleri alüminyum çelik takviyeler ve naylon ve aramid kumaşlarla eşleştirilmiş tescilli sentetik kauçuk bileşiklerinin bir kombinasyonuyla yapılırlar. Aynı zamanda uçak lastikleri kamyon lastiklerinin iki katı ve bir otomobilin altı katı kadar şişirilir. Çünkü basınç ne kadar yüksek olursa, lastik o kadar sağlam ve uçağı destekleyecek kadar güçlü demektir. Ve uçak lastikleri normal havayla şişirilmezler. Aksine uçak lastikleri nitrojenle doldurulur. Sebebi ise; sıcak ve soğuk hava değişimlerinde sıcaklık farkından dolayı lastik basıncının düşmeme veya artmaması gösteriliyor. Azot oksijene göre daha kararlı bir madde olduğu için yüksek ısı ve basınca dayanabiliyor. Bu yüzden uçak lastikleri, herhangi bir araç lastiğinden daha zorlu koşullara dayanabilir. Lastiklere nitrojen basılmasının bir diğer nedeni de bir kaza esnasında veya olağanüstü durumda lastiklerin yanmasını, alev almasını engellemek. Çünkü nitrojenin yanma özelliği yok. Bu nedenle uçak lastiklerinde yanmadan dolayı bir problem yaşanmıyor. Nitrojenle şişen lastik görsel olarak fark edilmese de, daha hafif olur. Uçak lastiklerine nitrojen basılması yol tutuşunu ve frenlemeyi kesinlikle değiştirmez.

Aynı zamanda uçak lastikleri farklı manevra, sürüş ve taşıma özelliklerine sahiptir. Mesela bir uçak lastiğinde olukların olmasının nedeni ıslak bir yüzeye inecek olursa, suyu tahliye etmesi gerektiği içindir.
Gelin şimdi de uçakların inişleri esnasında lastiklere ne oluyor ona kısaca bakalım. İlk olarak uçak yere dokunduktan sonraki ilk anlarda lastikler yuvarlanmazlar, kayarlar. Uçak aslında tekerleklerin dönme hızını uçağın hızıyla uyumlu olana kadar onları pist boyunca sürükler ve bu yüzden iniş esnasında lastiklerden duman çıkar. Ancak, uçak jantı üzerine yerleştirilen ve 300 derece ısıda bile devreye giren termik tapeler sayesinde lastiklerin patlamasının önüne geçiliyor. Uçak jantı üzerinde emniyet aksesuar parçaları ile 180 veya 300 derece ısıda bile devreye girebilen termik tapalar bulunuyor. Tapalar yüksek ısıda devreye girip lastiğin içindeki nitrojen gazı basıncını dışarıya doğru vererek azaltıyor. Söz konusu durum, uçakların pistleri kullanırken lastiklerin yüksek ısıdan dolayı patlama ve yarılmasını engellemiş oluyor.
Tipik bir yolcu uçağında ise 20 lastik bulunur ve 38 tonluk bir yükle başa çıkabilir. Her lastiğe en fazla 6 kez kaplama yapılarak uçaklarda güvenle kullanılabiliyor. Uçaklar dış lastiğinin değiştirilmesine ihtiyaç duymadan saatte 274 km hızla en az 500 kere piste sert iniş yapabiliyorlar, ancak bugün hava yolu şirketleri 200,300 arası iniş ve kalkış sayısına ulaştığında lastiklerini değiştiriyor.

Havayolu şirketlerinden gelen yıpranmış lastikler ise önce jantlarından ayrılarak en küçük parçalarıyla birlikte son derece teknik işlemlerle tekrar kullanılır hale getiriyor. Lastik ve jant özel makine ile birbirinden ayrılıyor, jant ve parçaları kirlerinden ayrıldıktan sonra metal yorgunluğu ve çatlaklara karşı hassas cihazlarla kontrol ediliyor. Uçakta kullanılan jantlar belirli zamanda periyodik bakıma gönderiliyor. Fren blokları ve jantlar 'floresan penetran' tekniğiyle üzerinde çatlak, malzeme yorulması var mı yok mu diye kontrol ediliyor. Havayolu firmaları ise sıfır çatlak istiyorlar. İniş takımlarındaki bu tip kompenentler belirli periyotlarla mutlaka bu işlemlerden geçiriliyor ve olumlu sonuç çıktıktan sonra uçaklarda kullanılıyorlar. Aksi halde hurda haline gelip çöpe atılıyorlarr. Ömrünü tamamlayıp yenileme imkanı ortadan kalkan uçak lastikleri ise hurdaya çıkartılarak, başta denizcilik alanında faaliyet gösteren Marmaray, İDO gibi kuruluşlar olmak üzere liman kentlerindeki iskelelerde kullanılıyor.
Peki dayanıklı, sağlam ve patlamayan uçak lastikleri hakkında sizler ne düşünüyorsunuz? Görüşlerinizi yorumlar kısmından bize yazmayı unutmayın.



Hangi emoji bu yazıya uygun?

Komik Komik
1
Komik
Korkutucu Korkutucu
0
Korkutucu
Şaşırtıcı Şaşırtıcı
0
Şaşırtıcı
Harika Harika
0
Harika
Üzücü Üzücü
0
Üzücü
Trend Trend
1
Trend

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Choose A Format
Personality quiz
Series of questions that intends to reveal something about the personality
Trivia quiz
Series of questions with right and wrong answers that intends to check knowledge
Story
Formatted Text with Embeds and Visuals
List
The Classic Internet Listicles
Open List
Submit your own item and vote up for the best submission
Video
Youtube, Vimeo or Vine Embeds